Denk je aan werken op zzp-basis? Je ontdekt wat het écht inhoudt, hoe je in Nederland of België slim start (KvK/KBO, btw, KOR), je uurtarief berekent en een constante stroom opdrachten opbouwt. Je krijgt concrete tips voor offertes en contracten (Wet DBA), het voorkomen van schijnzelfstandigheid en het regelen van administratie, verzekeringen, buffer en pensioen, zodat je met vrijheid én zekerheid onderneemt.

Werken op ZZP-basis: wat houdt het in

Werken op zzp-basis betekent dat je als zelfstandige zonder personeel opdrachten uitvoert voor klanten zonder een vast dienstverband. Je runt in feite je eigen bedrijf: je bepaalt je tarief, kiest je opdrachten en plant je werktijden, maar je draagt ook zelf de risico’s. Je hebt geen doorbetaalde vakantie of ziekte en geen automatisch pensioen, dus je regelt je eigen buffer, verzekeringen en oudedagsopbouw. In Nederland schrijf je je in bij de Kamer van Koophandel (KvK) en krijg je een btw-identificatienummer om te factureren; in België registreer je je onderneming in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO). Je stuurt facturen met btw, tenzij je gebruikmaakt van een regeling zoals de KOR (kleineondernemersregeling) in Nederland, waarmee je onder voorwaarden geen btw hoeft te rekenen.

Je maakt duidelijke afspraken met je opdrachtgever over scope, prijs en betalingstermijn en je legt die vast in een overeenkomst. Daarbij let je op de scheidslijn tussen echt zelfstandig werken en schijnzelfstandigheid; in Nederland speelt de Wet DBA hierbij een rol, die helpt toetsen of je niet feitelijk als werknemer wordt ingezet. Je bent verantwoordelijk voor je administratie, het reserveren van belastinggeld en het bijhouden van uren en kosten. De vrijheid is groot: je kunt specialiseren, je omzet sturen en zelf je merk bouwen. Tegelijk vraagt het ondernemerschap om discipline, een professioneel netwerk en continue acquisitie om je opdrachtenstroom gezond te houden.

Wat is een zzper en wanneer kies je daarvoor

Een zzp’er is een zelfstandige zonder personeel: je werkt voor opdrachtgevers zonder arbeidsovereenkomst en runt je eigen bedrijf. Je bepaalt je tarief, kiest opdrachten en regelt je werktijden, maar je zorgt ook zelf voor je administratie, btw-aangifte en inkomstenbelasting, en je vangt risico’s zoals ziekte of geen werk op met verzekeringen en een financiële buffer. Je kiest voor zzp als je meer regie en flexibiliteit wilt, als je specialistische skills hebt die goed betalen, of als je graag aan wisselende projecten werkt.

Het past bij je als je acquisitie durft te doen, je netwerk wilt uitbouwen en je financieel vooruit kunt plannen. Let wel op schijnzelfstandigheid en maak heldere contracten, zodat je echt als ondernemer werkt en niet feitelijk als werknemer.

Voordelen en nadelen

ZZP’en biedt veel kansen, maar het vraagt ook om discipline en risicobereidheid. Hieronder de belangrijkste voordelen en nadelen in één oogopslag.

• Vrijheid en verdienpotentieel: je kiest je klanten, bepaalt je tarief en agenda, bouwt aan je eigen merk en kunt je specialisme uitlichten; bij hoge bezetting verdien je vaak meer dan in loondienst. In Nederland kun je soms profiteren van regelingen zoals startersaftrek of de KOR, wat je nettoresultaat kan verbeteren.
• Ondernemersrisico’s en minder zekerheid: je inkomen schommelt, je hebt geen doorbetaalde vakantie of ziekte, en je regelt zelf pensioen en verzekeringen (AOV en aansprakelijkheid); bovendien loop je debiteurenrisico.
• Verplichtingen en compliance: je doet je eigen administratie en btw-aangifte, reserveert belasting en jaagt actief op nieuwe opdrachten; let op schijnzelfstandigheid en leg afspraken vast in duidelijke contracten.

Bepaal wat voor jou zwaarder weegt en maak daarop je keuze. Met de juiste voorbereiding haal je het meeste uit werken op zzp-basis.

Nederland en België: termen en verschillen

Onderstaande vergelijking laat kort zien hoe “werken op zzp-basis” in Nederland zich verhoudt tot zelfstandig werken in België, zodat je snel ziet welke termen, registraties en regelingen per land gelden.

Kernverschil: België kent verplichte sociale bijdragen via een fonds; Nederland niet. In beide landen bestaan btw-vrijstellingen voor kleine ondernemingen, maar deelname beïnvloedt je recht op btw-aftrek en factureerwijze.

In Nederland heet het meestal zzp’er en start je vaak als eenmanszaak via de KvK, waarna je een btw-identificatienummer krijgt en periodiek btw-aangifte doet. Je betaalt inkomstenbelasting en zorgverzekeringsbijdrage en je kunt onder voorwaarden gebruikmaken van regelingen zoals de KOR en ondernemersaftrek. In België spreek je over zelfstandige in hoofdberoep of bijberoep, schrijf je je in via een erkend ondernemingsloket, kom je in de KBO en vraag je een btw-nummer aan.

Je sluit je aan bij een sociaal verzekeringsfonds en betaalt kwartaalbijdragen, en je kiest een ziekenfonds. Voor btw bestaat er een vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen. Schijnzelfstandigheid toets je in Nederland onder meer via de Wet DBA, terwijl België met eigen criteria werkt om de gezagsverhouding te beoordelen.

[TIP] Tip: Stel een duidelijk uurtarief op en reserveer 30% voor belasting.

Starten als zzper: inschrijving, belasting en administratie

Starten als zzp’er begint met een heldere keuze voor je rechtsvorm, meestal een eenmanszaak. Je schrijft je in bij de KvK, krijgt een btw-identificatienummer en kunt direct starten met factureren. Richt je administratie vanaf dag één slim in: open een zakelijke rekening, kies boekhoudsoftware en bepaal hoe je bonnetjes, uren en ritten vastlegt. Je doet periodiek btw-aangifte (meestal per kwartaal) en je kunt, als je omzet laag blijft, kiezen voor de KOR zodat je geen btw in rekening brengt. Voor de inkomstenbelasting telt je winst uit onderneming; met het urencriterium kun je in Nederland in aanmerking komen voor ondernemersaftrek, startersaftrek en daarna de mkb-winstvrijstelling.

Reserveer maandelijks voor inkomstenbelasting en btw, zodat je niet voor verrassingen komt te staan. Zorg dat je facturen voldoen aan de regels: datum, doorlopend factuurnummer, jouw gegevens, die van je klant, omschrijving, bedragen en btw. Bewaar je administratie minimaal zeven jaar. Werk je in België, dan regel je inschrijving via een ondernemingsloket, kom je in de KBO, vraag je een btw-nummer aan en sluit je je aan bij een sociaal verzekeringsfonds.

Inschrijving en nummers: KVK, BTW-ID en KBO

In Nederland start je als zzp’er meestal met een inschrijving bij de KvK, waarna je een KvK-nummer ontvangt. De Belastingdienst verstrekt vervolgens je btw-identificatienummer (btw-id) voor op je facturen en website, plus een intern omzetbelastingnummer voor correspondentie en je btw-aangifte. Zorg dat je het juiste nummer op de juiste plek gebruikt, anders loop je risico op fouten in je administratie.

Werk je in België, dan regel je je start via een erkend ondernemingsloket dat je inschrijft in de KBO; je krijgt een ondernemingsnummer dat, na activatie bij de FOD Financiën, ook als btw-nummer dient. Dat nummer (met BE-voorvoegsel) vermeld je op offertes en facturen. Controleer na inschrijving altijd of je gegevens correct en vindbaar zijn in het register.

Belasting en aftrekposten: BTW, inkomstenbelasting, KOR en urencriterium

Als zzp’er breng je btw in rekening op je facturen en doe je meestal per kwartaal aangifte, waarbij je betaalde btw op zakelijke kosten (voorbelasting) mag aftrekken. Val je met je omzet onder de drempel van de KOR, dan kun je kiezen voor deze regeling: je rekent geen btw en doet geen btw-aangifte, maar je mag dan ook geen voorbelasting terugvragen. Voor de inkomstenbelasting betaal je over je winst uit onderneming.

Voldoe je aan het urencriterium van 1.225 uur per jaar, dan kom je mogelijk in aanmerking voor ondernemersaftrek, zoals zelfstandigenaftrek en startersaftrek. Daarnaast geldt voor winst uit onderneming de mkb-winstvrijstelling. Zet maandelijks geld opzij voor belasting, zodat je aangiftes soepel kunt betalen.

Administratie en facturatie: wat zet je op je factuur

Als zzp’er moet je factuur aan wettelijke eisen voldoen, zowel voor je administratie als voor de btw. Met deze checklist staat alles wat nodig is erop.

• Basisgegevens en nummers: de factuurdatum en een uniek, doorlopend factuurnummer; jouw bedrijfsgegevens (naam, adres, KvK en btw-id; in België: ondernemingsnummer/KBO en BE-btw-nummer) én de gegevens van je klant. Factureer je binnen de EU met verlegde btw? Noteer dan ook het btw-nummer van je klant en de tekst “btw verlegd”.
• Prestatie en bedragen: de leverings- of prestatiedatum, een duidelijke omschrijving van je dienst/product, het aantal/uren en je tarief, het toegepaste btw-tarief, het btw-bedrag en het totaalbedrag.
• Betalen en fiscale vermeldingen: je betalingstermijn en IBAN, eventuele referenties (bijv. project- of PO-nummer), en bijzondere vermeldingen zoals de KOR (“btw-vrijgesteld”) of in België de vrijstellingsregeling (“geen btw aangerekend”).

Bewaar elke factuur en houd je nummering consequent. Met facturatiesoftware automatiseer je deze elementen en verklein je de kans op fouten.

[TIP] Tip: Schrijf je in bij KVK, open zakelijke rekening, reserveer maandelijks btw.

Je tarief bepalen en opdrachten binnenhalen

Je tarief bepaal je niet op gevoel, maar op basis van kosten, gewenste nettoloon en het aantal declarabele uren dat je realistisch kunt maken. Neem niet-declarabele tijd mee voor acquisitie, administratie en training, tel vaste en variabele kosten op, voeg een risico- en winstopslag toe en vergeet niet dat btw geen inkomen is. Bepaal of je met een uur- of dagtarief werkt, differentieer voor spoed, complexiteit en langere trajecten, en indexeer jaarlijks. Positioneer je propositie scherp: welke problemen los je op en voor wie. Zorg voor een sterk portfolio met cases, social proof en heldere resultaten, en benut je netwerk, referrals, nichecommunities, LinkedIn, freelanceplatforms en bemiddelaars om continu leads te verzamelen.

Benader potentiële klanten proactief met een korte, resultaatgerichte pitch. Verkoop met professionele offertes waarin je scope, deliverables, planning, aantal revisies, tarieven, btw en betalingstermijn vastlegt; vraag waar passend een aanbetaling en hanteer duidelijke voorwaarden over intellectueel eigendom, annulering en opschorting. Werk afspraken uit in een contract dat ook schijnzelfstandigheid voorkomt.

Tarief berekenen: kosten, marge en niet-declarabele uren

Je tarief start bij je jaardoelen: wat wil je als ondernemersloon overhouden en welke bedrijfskosten, verzekeringen, pensioen en buffer moet je dekken. Tel dit bij elkaar op en deel het door je declarabele uren: het aantal uren dat je echt aan klanten werkt. Bepaal dat laatste eerlijk door je totale werkuren te verminderen met niet-declarabele tijd voor acquisitie, administratie, reistijd en scholing; in de praktijk is dat een flinke hap, vaak slechts 50-70% declarabel.

Voeg een marge toe voor risico, leegloop en onderhandelingsruimte, zodat je tarief ook bij tegenvallers klopt. Verwar btw niet met inkomen en reken steeds ex btw. Een kort rekenvoorbeeld: heb je 80.000 euro nodig en 1.200 declarabele uren, dan kom je uit rond 67 euro per uur; rond af op een marktconform tarief en indexeer jaarlijks.

Rekenvoorbeeld voor uur- en dagtarief

Stel je jaaromzetdoel op 90.000 euro (ondernemersloon 60.000, kosten 20.000, buffer 10.000). Met 1.200 declarabele uren kom je uit op 75 euro per uur ex btw. Voor je dagtarief reken je niet klakkeloos 8 keer je uurtarief; een effectieve facturabele dag is vaak 7 tot 7,5 uur.

Neem bijvoorbeeld 7,5 × 75 = 562,50 en rond af op 565 of 575 voor eenvoud en wat marge. Werk je op senior niveau of onder hoge tijdsdruk, dan past een toeslag van 10-20%; bij langere trajecten kan een lichte bundelkorting passend zijn.

Opdrachten vinden: netwerk, platforms en agencies

Je beste opdrachten komen vaak via je netwerk: laat oud-collega’s, klanten en mede-zzp’ers weten wat je doet, vraag om warme intro’s en deel concrete cases waar je resultaat mee laat zien. Zet LinkedIn en je portfolio in met scherpe positionering, relevante zoekwoorden, duidelijke beschikbaarheid en reviews. Gebruik freelanceplatforms en jobboards om actief te reageren op passende klussen en test welke kanalen voor jouw niche werken.

Werk ook met agencies en brokers voor grotere opdrachtgevers; let op marge, tariefafspraken, betaaltermijnen, exclusiviteit en compliance-eisen. Reageer snel, lever een korte, resultaatgerichte pitch en volg consistent op. Zo bouw je een stabiele pijplijn met zowel directe klanten als bemiddelde opdrachten.

Offertes en afspraken: scope, betalingstermijn en voorwaarden

Een sterke offerte begint met een scherpe scope: wat lever je precies op, wat valt buiten scope, hoeveel revisies zijn inbegrepen en welke planning en afhankelijkheden gelden. Leg je prijsmodel vast (uurtarief, dagtarief of fixed fee) en koppel hier duidelijke mijlpalen aan. Spreek een betalingstermijn af, meestal 14 of 30 dagen, en overweeg een aanbetaling of deelfacturatie bij langere trajecten. Benoem hoe je met meerwerk, uitloop en extra feedbackrondes omgaat, en wanneer tarieven worden geïndexeerd.

Neem je algemene voorwaarden op met afspraken over eigendom en gebruiksrechten (overdracht na volledige betaling), vertrouwelijkheid, aansprakelijkheidslimiet, annulering, opschorting bij niet-betalen en rente of incassokosten bij te late betaling. Vermeld btw en eventuele verlegging waar dat van toepassing is.

[TIP] Tip: Bepaal minimumuurtarief, bied drie pakketopties, vraag voorschot bij opdracht.

Professioneel en veilig werken als zelfstandige

Professioneel en veilig werken begint met heldere afspraken: leg scope, taken en verantwoordelijkheden vast in een contract en general conditions, en zorg dat de gezagsverhouding past bij ondernemerschap zodat je schijnzelfstandigheid voorkomt (in Nederland werk je waar nodig met een modelovereenkomst, in België houd je rekening met de zelfstandigheidstoets). Kies verzekeringen die bij je risico’s passen, zoals AOV, beroeps- en bedrijfsaansprakelijkheid, rechtsbijstand en waar relevant cyberdekking. Bescherm gegevens volgens de AVG: gebruik sterke wachtwoorden en 2FA, versleutel en maak back-ups, sluit een verwerkersovereenkomst als je met persoonsgegevens werkt en voorkom datalekken met duidelijke procedures.

Bewaak je cashflow met aanbetalingen, mijlpaalfacturen en strakke opvolging van betaaltermijnen; check nieuwe klanten en let op factuurfraude. Werk veilig op locatie met de juiste certificeringen of veiligheidsinstructies (bijvoorbeeld VCA in technische omgevingen) en zorg thuis voor een ergonomische werkplek. Professioneel betekent ook: voorspelbare communicatie, voortgangsrapportages, versiebeheer en duidelijke feedbackmomenten om scope creep te voorkomen. Bouw een financiële buffer, regel pensioenopbouw en plan vakantie en ziekte in je tarief en planning. Zo combineer je vrijheid met zekerheid, minimaliseer je risico’s en vergroot je je betrouwbaarheid richting opdrachtgevers.

Contracten, wet DBA en schijnzelfstandigheid voorkomen

Een goed contract helpt je om schijnzelfstandigheid te voorkomen, maar de praktijk weegt het zwaarst. Werk met een passende modelovereenkomst (Wet DBA) en leg vast dat je het werk zelfstandig uitvoert, met vrijheid in tijd, plaats en aanpak. Beschrijf een resultaat in plaats van een gezagsrelatie, neem een vervangingsmogelijkheid op en spreek af dat je eigen middelen, verzekeringen en aansprakelijkheid regelt. Factureer per opdracht of mijlpaal, niet per loonstrook, en voorkom roosters, verplichte werktijden en hiërarchische aansturing alsof je werknemer bent.

Zorg dat je niet structureel ingebed raakt in de organisatie van je opdrachtgever, bewaak je eigen merk en meerdere klanten en houd je communicatie zakelijk als ondernemer. Evalueer periodiek of afspraken en feitelijke uitvoering nog in lijn zijn met de overeenkomst.

Verzekeringen en financiële buffer: AOV en aansprakelijkheid

Een AOV (arbeidsongeschiktheidsverzekering) beschermt je inkomen als je door ziekte of een ongeval niet kunt werken. Let bij afsluiten op wachttijd (hoe lang je het zelf overbrugt), verzekerd bedrag (netto-inkomen + vaste kosten), eindleeftijd en eventuele beroepsdekking. In Nederland kun je ook denken aan een schenkkring of broodfonds als tijdelijke oplossing; in België heet inkomensbescherming vaak arbeidsongevallen- of invaliditeitsverzekering via privéverzekeraars. Voor aansprakelijkheid kies je minimaal een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (schade aan spullen of personen) en, als je advies of ontwerp levert, een beroepsaansprakelijkheidsverzekering voor zuivere vermogensschade.

Check contracteisen van opdrachtgevers en branchevoorwaarden. Bouw daarnaast een financiële buffer op van minstens drie tot zes maanden vaste lasten en ondernemersloon; bij cyclische omzet of langere betalingstermijnen is zes tot twaalf maanden realistischer. Zo voorkom je stress en kun je professioneel nee zeggen tegen ongunstige risico’s.

Pensioen, vakantie en ziekte goed regelen

Als zzp’er regel je je pensioen zelf. In Nederland kies je vaak voor lijfrente of pensioenbeleggen met fiscaal voordeel en automatische maandelijkse inleg; in België is een VAPZ een populaire en fiscaal aantrekkelijke optie. Bepaal je streefvermogen, indexeer je inleg en herzie jaarlijks je plan. Voor vakantie bouw je je eigen betaalde dagen op door per gewerkt uur te reserveren, neem dit mee in je tarief en plan ruim vooruit zodat projecten niet stilvallen.

Communiceer je afwezigheid helder, spreek overdracht af en zorg waar nodig voor een vervanger. Voor ziekte combineer je een buffer met een arbeidsongeschiktheidsverzekering; in Nederland kun je tijdelijk een broodfonds overwegen, in België biedt je ziekenfonds een basisuitkering maar is aanvullend verzekeren verstandig. Zo houd je inkomen en continuïteit stabiel, ook als je even niet werkt.

Veelgestelde vragen over werken op zzp basis

Wat is het belangrijkste om te weten over werken op zzp basis?

Werken op zzp basis betekent zelfstandig ondernemen zonder arbeidsovereenkomst. Je bepaalt tarief, klanten en planning, maar draagt zelf risico’s, administratie en belastingen. In België heet dit vaak zelfstandige; termen en regels verschillen per land.

Hoe begin je het beste met werken op zzp basis?

Begin met inschrijving bij KVK of KBO, vraag je BTW-ID aan en open een zakelijke rekening. Richt je administratie en facturatie in, bepaal tarieven, check KOR-mogelijkheid, urencriterium en verzekeringen, en leg afspraken contractueel vast.

Wat zijn veelgemaakte fouten bij werken op zzp basis?

Veelgemaakte fouten: te laag tarief zonder opslag voor niet-declarabele uren, geen duidelijke scope of betalingstermijn, ontbreken van contracten en DBA-toets, geen AOV of aansprakelijkheidsverzekering, te kleine buffer, pensioen vergeten, onregelmatige facturatie en slecht debiteurenbeheer.