Twijfel je over het verschil tussen zzp, eenmanszaak en freelance? In deze blog lees je helder hoe zzp een werkvorm is en de eenmanszaak een rechtsvorm-met de gevolgen voor aansprakelijkheid, belastingen en ondernemersvoordelen. Je krijgt concrete handvatten om te kiezen wat bij jouw situatie past, plus praktische tips over inschrijving, contracten, tarieven, facturatie en verzekeringen.

Wat betekenen ZZP, eenmanszaak en freelance

Zzp staat voor zelfstandige zonder personeel: je werkt voor jezelf zonder medewerkers op de loonlijst. Belangrijk om te weten is dat zzp geen rechtsvorm is, maar een manier van werken; je kunt zzp’er zijn met verschillende rechtsvormen, het vaakst met een eenmanszaak, maar ook met een bv. Een eenmanszaak is wél een rechtsvorm. Je schrijft je in bij de KvK, krijgt een btw-nummer en je winst valt onder de inkomstenbelasting. Met een eenmanszaak ben je privé aansprakelijk voor schulden, wat een belangrijk verschil is met een bv, waar de aansprakelijkheid beperkt is. Freelance is, net als zzp, een werkvorm: je werkt op opdrachtbasis voor klanten, meestal met eigen tarief en voorwaarden.

In de praktijk worden “freelancer” en “zzp’er” door elkaar gebruikt, maar juridisch zeggen ze niets over de rechtsvorm die je kiest. De vraag “is zzp een onderneming?” komt vaak terug: als je duurzaam en winstgevend werkt voor meerdere opdrachtgevers, ziet de Belastingdienst je doorgaans als ondernemer, met mogelijke voordelen zoals ondernemersaftrek, mits je aan de voorwaarden voldoet. Samengevat: zzp en freelance beschrijven hoe je werkt (als zelfstandig opdrachtnemer), eenmanszaak beschrijft de juridische jas waarin je dat doet. Dat onderscheid helpt je straks beter te begrijpen wat precies het verschil is tussen zzp en eenmanszaak en welke keuze bij jouw situatie past.

Wat is een zzper en wat is een zelfstandig ondernemer

Als zzp’er werk je voor jezelf zonder personeel op de loonlijst. Het is een manier van werken, geen rechtsvorm: je kunt zzp’er zijn met een eenmanszaak of met je eigen bv, zolang je niemand in dienst hebt. Een zelfstandig ondernemer is breder: je onderneemt voor eigen rekening en risico met het doel winst te maken en je neemt ondernemersrisico. Voldoe je aan de ondernemerscriteria (zoals zelfstandigheid, meerdere opdrachtgevers en investeren in je bedrijf), dan ziet de Belastingdienst je als ondernemer en kom je in aanmerking voor voordelen zoals ondernemersaftrek en mkb-winstvrijstelling.

Je kunt dus zzp’er zijn zonder dat je fiscaal als ondernemer telt (dan val je onder resultaat uit overige werkzaamheden), en je kunt zelfstandig ondernemer zijn mét personeel; dan ben je geen zzp’er, maar wél ondernemer.

Is ZZP een onderneming en hoe zit het met de eenmanszaak

Zzp is op zichzelf geen onderneming, maar een manier van werken: je werkt voor jezelf zonder personeel. Of je voor de Belastingdienst een onderneming hebt, hangt af van hoe je werkt: je streeft duurzaam winst na, je bent zelfstandig, je hebt meestal meerdere opdrachtgevers en je steekt er substantieel tijd in. In de praktijk kies je als zzp’er vaak voor een eenmanszaak, want dat is de eenvoudigste rechtsvorm om te starten.

Met een eenmanszaak ben je privé aansprakelijk voor schulden en betaal je inkomstenbelasting over je winst; voldoe je aan de voorwaarden, dan kun je gebruikmaken van ondernemersaftrek en mkb-winstvrijstelling. Je kunt ook als zzp’er met een bv werken. Kort gezegd: zzp zegt hoe je werkt, eenmanszaak is de juridische vorm waarin je dat doet.

Freelance: werkvorm, geen rechtsvorm (wanneer ben je freelancer)

Freelance is geen rechtsvorm maar een manier van werken: je neemt opdrachten aan van verschillende klanten zonder dienstverband, bepaalt je eigen tarief en planning, en draagt zelf het ondernemersrisico. Je bent freelancer zodra je op deze manier werkt, dus zonder gezagsverhouding en met eigen verantwoordelijkheid voor acquisitie, facturatie en kwaliteit. Juridisch kies je daar een rechtsvorm bij, meestal een eenmanszaak, maar het kan ook met een bv.

Werk je incidenteel en voldoe je niet aan de ondernemerscriteria, dan kan je inkomen vallen onder resultaat uit overige werkzaamheden. Voor de btw ben je vaak ondernemer en heb je een btw-nummer, tenzij je onder een uitzondering valt zoals de kleineondernemersregeling. In de praktijk wordt “freelancer” vaak gelijkgesteld aan “zzp’er”.

[TIP] Tip: Registreer een eenmanszaak; zzp is werkwijze, geen rechtsvorm.

Het verschil tussen ZZP en eenmanszaak

Het belangrijkste verschil is dat zzp beschrijft hoe je werkt, terwijl eenmanszaak de juridische vorm is waarin je dat doet. Als zzp’er werk je voor jezelf zonder personeel op de loonlijst; dat zegt niets over je rechtsvorm. In de praktijk kies je als zzp’er vaak voor een eenmanszaak, omdat die snel en goedkoop is op te richten via de KvK. Met een eenmanszaak ben je privé aansprakelijk voor schulden en betaal je inkomstenbelasting over je winst; voldoe je aan de voorwaarden, dan kun je gebruikmaken van ondernemersaftrek en mkb-winstvrijstelling.

Je hebt een btw-nummer en je factureert met btw, tenzij een vrijstelling of regeling geldt. Je kunt ook zzp’er zijn met een bv, waarbij de aansprakelijkheid in principe beperkt is en je salaris uitkeert aan jezelf via je bv. Kort gezegd: zzp gaat over je werkpraktijk als zelfstandig opdrachtnemer, eenmanszaak gaat over de juridische en fiscale jas. Dat onderscheid helpt je kiezen welke vorm past bij je risico, inkomen en groeiplannen.

Werkvorm VS rechtsvorm: de kern (ZZP VS eenmanszaak)

Onderstaande vergelijking maakt in één oogopslag duidelijk wat het kernverschil is tussen ZZP (werkvorm) en eenmanszaak (rechtsvorm), en hoe dit in de praktijk uitwerkt.

Kern: ZZP zegt iets over hoe je werkt, eenmanszaak over hoe je juridisch georganiseerd bent. In de praktijk combineren veel ZZP’ers de werkvorm met de rechtsvorm eenmanszaak.

Zzp is de werkvorm: je werkt zelfstandig, zonder personeel en zonder dienstverband bij je opdrachtgever. Het zegt iets over hoe je opdrachten aanneemt, hoe je factureert en dat je zelf het ondernemersrisico draagt. Eenmanszaak is de rechtsvorm: de juridische jas waarin je onderneemt. Met een eenmanszaak schrijf je je in bij de KvK, krijg je een btw-nummer, betaal je inkomstenbelasting over je winst en ben je privé aansprakelijk voor schulden.

Je kunt dus zzp’er zijn met een eenmanszaak, maar ook met een bv; kies je voor een bv, dan is de aansprakelijkheid in principe beperkt. Neem je personeel aan, dan ben je geen zzp’er meer, maar je eenmanszaak blijft bestaan. Kort gezegd: werkvorm bepaalt je praktijk, rechtsvorm bepaalt je juridische en fiscale kader.

Aansprakelijkheid en belastingen

Als zzp’er hangt je aansprakelijkheid af van je rechtsvorm. Met een eenmanszaak ben je privé aansprakelijk: zakelijke schulden kunnen op je privévermogen worden verhaald, tenzij je dat risico afdekt met goede voorwaarden en verzekeringen. Kies je als zzp’er voor een bv, dan is de aansprakelijkheid in principe beperkt tot de bv, mits je je als bestuurder netjes gedraagt. Fiscaal betaal je met een eenmanszaak inkomstenbelasting over je winst en kun je, als je voldoet aan de eisen, profiteren van ondernemersaftrek en mkb-winstvrijstelling.

Met een bv betaal je vennootschapsbelasting en vaak dividendbelasting; je keert jezelf een gebruikelijk loon uit. In beide gevallen ben je meestal btw-ondernemer en factureer je met btw, tenzij je onder een vrijstelling of de kleineondernemersregeling valt.

Veelvoorkomende combinaties: ZZP met eenmanszaak

De meest voorkomende combinatie is dat je als zzp’er onderneemt met een eenmanszaak. Je schrijft je in bij de KvK, krijgt een btw-nummer, factureert je opdrachten en betaalt inkomstenbelasting over je winst. Handig is dat je meerdere activiteiten onder één eenmanszaak kunt voeren door extra SBI-codes of handelsnamen toe te voegen, bijvoorbeeld webdesign én fotografie. Je kunt dit ook prima combineren met parttime loondienst; je houdt dan je uren en inkomsten per bron gescheiden.

Samenwerken met andere zzp’ers kan via onderaanneming of een projectovereenkomst; pas als je structureel samen onder één naam werkt, ligt een vof voor de hand. Neem je personeel aan, dan ben je geen zzp’er meer, maar je eenmanszaak blijft gewoon bestaan. Denk aan verzekeringen, algemene voorwaarden en eventueel de kleineondernemersregeling.

[TIP] Tip: Schrijf je in als eenmanszaak; ZZP is geen rechtsvorm.

ZZP, eenmanszaak en freelance in de praktijk

In de praktijk betekent zzp dat je zelfstandig opdrachten aanneemt en uitvoert, terwijl eenmanszaak de juridische vorm is waarin je dat vaak doet. Je schrijft je in bij de KvK, krijgt een btw-nummer en regelt basiszaken zoals een zakelijke rekening, administratie en verzekeringen. Voor elke opdracht leg je afspraken vast in een contract of modelovereenkomst, zodat duidelijk is dat je zonder gezagsverhouding werkt en zelf bepaalt hoe je het werk uitvoert. Je kiest een passend tarief (uurtarief, dagtarief of pakket) en maakt offertes met heldere leverings- en betalingsvoorwaarden, bijvoorbeeld over revisies, intellectueel eigendom en termijnen.

Facturen voldoen aan de wettelijke eisen en bevatten btw, tenzij je gebruikmaakt van de kleineondernemersregeling. Je houdt uren en kosten bij voor je aangiften en om te toetsen of je aan ondernemerscriteria voldoet. “Freelance” is vooral een label voor werken op opdrachtbasis; in Nederland vallen freelancers vaak onder zzp, in België spreek je sneller over “zelfstandige”, maar de kern blijft: je onderneemt voor eigen rekening en risico.

Opdrachten, contracten en modelovereenkomsten

Voor elke opdracht leg je afspraken schriftelijk vast, zodat je duidelijk maakt wat je levert, tegen welk tarief en binnen welke planning. In je contract beschrijf je scope, resultaat of inspanningsverplichting, revisies, deadlines, betalingsvoorwaarden, annuleringsafspraken en wat er gebeurt bij meerwerk. Neem ook intellectueel eigendom, geheimhouding, aansprakelijkheid en verzekeringen op. Werk je als zzp’er, dan helpt een modelovereenkomst om te bevestigen dat je zelfstandig werkt: geen gezagsverhouding, eigen manier van uitvoeren, eigen materialen en de mogelijkheid je te laten vervangen.

Gebruik een passende modelovereenkomst per type opdracht en verwijs er expliciet naar in je offerte en factuur. Spreek tenslotte af hoe je wijzigingen vastlegt en hoe acceptatie van het werk plaatsvindt, zodat je opdracht voorspelbaar en professioneel verloopt.

Tariefafspraken, facturatie en BTW-nummer

Leg je tarief vooraf helder vast: kies voor uurtarief, dagtarief of vaste prijs, noteer dat bedragen exclusief btw zijn, spreek indexatie, reis- en materiaalkosten en een betalingstermijn (bijv. 14 of 30 dagen) af en vraag zo nodig een voorschot. Je factuur moet aan de wettelijke eisen voldoen: je naam en adres, KvK-nummer, btw-id, factuurdatum en -nummer, gegevens van je klant, een duidelijke omschrijving, het btw-tarief en het btw-bedrag.

Vermeld de verleggingsregeling als die geldt (bijvoorbeeld bij EU-opdrachten met een geldig btw-nummer van je klant). In Nederland gebruik je je btw-identificatienummer op facturen; in België je btw-nummer. Maak je gebruik van de kleineondernemersregeling, factureer je zonder btw en zet je op de factuur dat de KOR van toepassing is.

Misverstanden: is freelancer hetzelfde als ZZP

Freelancer en zzp worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze zijn niet hetzelfde. Zzp staat voor zelfstandige zonder personeel en zegt iets over je situatie: je onderneemt zelf en hebt geen werknemers. Freelancer is een werklabel: je werkt op opdrachtbasis voor verschillende klanten. Veel freelancers zijn zzp’er met een eenmanszaak, maar je kunt ook freelancen via een bv. Andersom kun je zzp’er zijn zonder te freelancen, bijvoorbeeld als je een webshop runt of vaste langdurige contracten hebt.

Juridisch maakt de Belastingdienst geen apart hokje “freelancer” of “zzp”: er wordt gekeken of je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting en of je btw-ondernemer bent. In België hoor je vaker “zelfstandige” in plaats van zzp, maar de praktijk lijkt sterk op elkaar.

[TIP] Tip: Registreer eenmanszaak bij de KvK; ‘zzp’ is geen rechtsvorm.

Kiezen en starten: wat past bij jou

De keuze begint bij helderheid: zzp is hoe je werkt, de eenmanszaak is meestal de rechtsvorm waarin je dat doet. Vraag jezelf af hoeveel risico je loopt, hoeveel winst je verwacht en of je snel wilt groeien. Start je als dienstverlener met beperkte risico’s en wisselende opdrachten, dan past een eenmanszaak vaak het best: je schrijft je in bij de KvK, krijgt een btw-id, factureert en profiteert mogelijk van ondernemersaftrek en mkb-winstvrijstelling als je aan de voorwaarden voldoet. Reken je op hoge winst of werk je met grote contracten en aansprakelijkheidsrisico’s, dan kan een bv interessanter zijn vanwege beperkte aansprakelijkheid en salaris/dividend-opties.

Denk ook aan praktische zaken: zet je administratie strak neer, kies een zakelijke rekening, maak algemene voorwaarden en gebruik heldere contracten of modelovereenkomsten. Check of de kleineondernemersregeling voor jou handig is en regel verzekeringen zoals aansprakelijkheid en arbeidsongeschiktheid. Je kunt bovendien parttime ondernemen naast loondienst en later opschalen. Uiteindelijk kies je de werkvorm en rechtsvorm die past bij je opdrachten, risico en doelen; je kunt altijd bijsturen wanneer je bedrijf groeit en je situatie verandert.

Wanneer kies je voor eenmanszaak, BV of VOF

Kies een eenmanszaak als je snel en goedkoop wilt starten, weinig risico loopt en je winst in het begin beperkt is. Je bent dan privé aansprakelijk, betaalt inkomstenbelasting en kunt, als je voldoet aan de voorwaarden, profiteren van ondernemersaftrek en de mkb-winstvrijstelling. Een bv past beter als je hogere winsten verwacht, grotere aansprakelijkheidsrisico’s hebt of met investeerders werkt. Je aansprakelijkheid is dan in principe beperkt, je betaalt vennootschapsbelasting en keert jezelf een gebruikelijk loon uit; oprichting verloopt via de notaris.

Een vof kies je als je met één of meer partners onder één naam onderneemt en samen besluiten en winst deelt; let wel op hoofdelijke aansprakelijkheid. Je kunt altijd starten met een eenmanszaak of vof en later omzetten naar een bv als je bedrijf groeit.

Checklist starten: inschrijving, verzekeringen en administratie

Begin met je inschrijving bij de KvK (in België bij de KBO), kies je handelsnaam en activiteiten en vraag je btw-nummer/btw-id aan. Open een zakelijke rekening en zet je administratie strak op: kies boekhoudsoftware, stel factuursjablonen op die voldoen aan de eisen, en plan je btw-aangifte (meestal per kwartaal) en inkomstenbelasting. Check of de kleineondernemersregeling voor je werkt. Houd uren, kosten en bonnetjes bij en bewaar alles minimaal zeven jaar.

Regel je basisdocumenten: offerte, contract en algemene voorwaarden, inclusief privacy- en betalingsclausules. Kies passende verzekeringen: bedrijfsaansprakelijkheid, eventueel beroepsaansprakelijkheid, arbeidsongeschiktheid en rechtsbijstand; overweeg inventaris- of cyberdekking. Denk tenslotte aan AVG-verplichtingen (zoals een verwerkersovereenkomst) en maak een eenvoudige cashflowplanning zodat je altijd grip houdt op je cijfers.

Veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt

Start je als zzp’er en twijfel je tussen zzp en eenmanszaak? Dit zijn veelgemaakte fouten rond werkvorm, rechtsvorm en praktijkzaken – plus hoe je ze voorkomt.

• Verwarring werkvorm vs. rechtsvorm: zzp is geen rechtsvorm maar een manier van werken. Kies bewust een rechtsvorm (vaak de eenmanszaak) en begrijp de gevolgen voor aansprakelijkheid en belasting; overweeg BV of VOF bij hogere risico’s of winst.
• Te laag tarief en vage afspraken: reken terug vanaf je gewenste netto-inkomen en tel alle kosten, reserveringen en buffer mee; bouw marge in. Leg scope, revisies, rechten en betalingstermijnen vast in contract/algemene voorwaarden en werk waar nodig met een passende modelovereenkomst.
• Slordige administratie en ongedekte risico’s: stel je administratie niet uit, maar registreer wekelijks uren, kosten en facturen en plan je aangiften. Regel verzekeringen (aansprakelijkheid, beroepsaansprakelijkheid indien relevant, AOV) en scheid privé en zakelijk geld met een aparte rekening en financiële buffer.

Met deze basis voorkom je het gros van de problemen en kun je professioneel groeien. Een paar bewuste keuzes aan het begin leveren elke maand rust en rendement op.

Veelgestelde vragen over verschil zzp en eenmanszaak

Wat is het belangrijkste om te weten over verschil zzp en eenmanszaak?

ZZP is geen rechtsvorm maar een werkvorm: zelfstandig zonder personeel. Eenmanszaak is de juridische rechtsvorm. Je kunt dus ZZP’er zijn met een eenmanszaak. Aansprakelijkheid ligt privé bij de eenmanszaak; belasting via inkomstenbelasting.

Hoe begin je het beste met verschil zzp en eenmanszaak?

Begin met kiezen: wil je als ZZP’er werken en welke rechtsvorm past, vaak eenmanszaak. Schrijf in bij KVK, regel BTW-nummer, zakelijke rekening, boekhouding, verzekeringen, en maak duidelijke opdracht- en tariefafspraken in modelovereenkomsten.

Wat zijn veelgemaakte fouten bij verschil zzp en eenmanszaak?

Veelgemaakte fouten: ZZP verwarren met rechtsvorm, geen KVK-inschrijving of verkeerd BTW-regime, onvoldoende rekening houden met privé-aansprakelijkheid, geen modelovereenkomst gebruiken, tarief zonder kosten/BTW berekenen, geen buffer of verzekeringen regelen, administratie te laat opzetten.